29 februari: INLAND EMPIRE (David Lynch, 2006)

Waar gaat deze film over? Per definitie een lastige vraag bij David Lynch, de 'auteur' onder de Amerikaanse filmmakers. Het verhaaltje is snel verteld: Nikki Grace (Laura Dern) en Devon Berk (Justin Theroux) worden gevraagd om de hoofdrollen te spelen in de nieuwe film van regisseur Kingsley Stewart (Jeremy Irons). Al gauw raakt Nikki in de problemen wanneer ze wel erg in haar rol opgaat en haar dagelijks leven begint te verwarren met het leven dat haar personage leidt. 'Inland Empire' is een film over film(maken) en verwijst keer op keer naar het medium. Zo komt Lynch's liefde voor textuur en structuur o.m. terug in het gebruik van digitale video. Voorheen werden al zijn speelfilms op 35 mm gedraaid. Ditmaal heeft Lynch voor video gekozen. Het beeld is korrelig en geregeld onscherp. Als er ingezoomd wordt schokt het, en ook het gebruik van handheldcamera's maakt de film er kwalitatief niet beter op. Het is een film die aanzet tot zelfreflectie. Je wordt je er als kijker bewust van dat je in het donker naar een film zit te kijken, naar een construct. De vervreemdende werking van 'Inland Empire' is in alle aspecten van de film terug te vinden. Van de bizarre personages, de onheilspellende, gelaagde soundtrack, het spel met licht en donker en de fragmentarische narratie tot aan de miscommunicatie en het versmelten van droom en werkelijkheid. Al deze elementen dragen bij aan de irreële, unheimische sfeer die de film oproept. Laat je meevoeren in de wondere wereld die Lynch met deze film geconstrueerd heeft. Meer verlangt hij niet van de kijker. 'When you start thinking about articulating a certain thing, then you suddenly see it for what it is, and the magic goes away a little bit. It's tricky. When you talk about things - unless you're a poet - a big thing becomes smaller.'  Een typerende uitspraak voor David Lynch. Als je te veel uitlegt gaat er wat dood. LET OP: de film neemt bijna drie uur in beslag. Daarom beginnen we een half uurtje eerder: om 20:00 uur.

11 januari: ERASERHEAD (David Lynch, 1977)

Eraserhead is David Lynch's eerste lange speelfilm. Hij werd gemaakt in een periode van vijf jaar tussen 1972 en 1977. In deze film wordt de hoofdpersoon, een labiele, vreemde jongeman met een excentrieke bos haar, tot een huwelijk gedwongen nadat hij zijn vriendin zwanger heeft gemaakt. Het gezinnetje betrekt een appartement in een postapocalyptisch-industriële omgeving. Het kind blijkt een mismaakt, nauwelijks menselijk creatuur dat ononderbroken huilt. Ten einde raad verlaat de moeder het jonge gezinnetje, waarna zich tussen vader en de mutant een bizarre, groteske band ontwikkelt. David Lynch heeft met ‘Eraserhead’ niet zozeer een film gemaakt, maar eerder een kunstwerk. Het is ook niet verwonderlijk dat de regisseur het begrip en de duiding van de film liever aan de kijker overlaat. Voor de liefhebber van surrealistische en duistere films is dit een klassieker. De gehele film lijkt als doel te hebben de kijker een onbehaaglijk gevoel te geven. De motoriek van de acteurs is houterig en doet soms denken aan de zwijgende-filmperiode, de dialogen zijn kort en geforceerd en de sound effects (verzorgd door David Lynch zelf) zijn op zijn minst akelig te noemen. Een onbehaaglijk gevoel houd je aan deze film dan ook zeker over – maar ook een gevoel van fascinatie. Kortom: David Lynch ten voeten uit.

donderdag 1 december: SANATORIUM POD KLEPSYDRA (Wojciech Has, 1973)

'Heb ik nou een film gezien of heb ik gedroomd?'  Dit kan je eerste reactie zijn na het zien van 'The hourglass Sanatorium' van de Poolse filmer Wojciech Has. Deze film is gebaseerd op een aantal verhalen van Bruno Schultz, in 1942 door de Gestapo om het leven gebracht. Deze film is misschien wel de meest geslaagde verbeelding van de innerlijke psyche ooit op celluloid vastgelegd. Een man is met een vervallen trein (waarvan de meeste inzittenden er uitzien als lijk) op weg naar zijn doodzieke vader die is opgeborgen in een statig maar uiterst bouwvallig sanatorium.  De dokter vertelt hem, dat daar een andere tijd geldt en dat zijn stervende vader mogelijk zal herstellen. De hoofdpersoon beleeft een stroom droomachtige beelden afkomstig van zijn jeugd in het kleine joodse plaatsje waar hij opgroeide. Zijn vader zien we tegelijkertijd als een ziek man en als een halfgekke filosoof op een zolder afgeladen met vogels. Op een goed moment, wanneer de blinde treinconducteur weer ten tonele verschijnt maar nu als dode, bekruipt ons het gevoel dat het de hoofdpersoon zelf is die stervende is en niet de vader. De steeds barokkere beelden zijn als mest op een kerkhof. Je kunt de film dan ook heel goed ervaren als een requiem voor de verdwenen joodse cultuur in Oost-Europa. Het is geen toeval dat de naam van de hoofdpersoon Jozef is en die van zijn vader Jacob. Er zit heel veel joodse symboliek verstopt in deze ongewone en belangwekkende film.

donderdag 29 september: SYNECDOCHE NEW YORK (Charlie Kaufman, 2008)

De gefrustreerde theaterregisseur Caden Cotard (Philip Seymour Hoffman) offert zijn leven op aan een alomvattend toneelstuk nadat hij door zijn vrouw en dochter is verlaten. Hij kan zo niet anders dan de weg kwijtraken. Caden Cotard staat voor de hypochondrische toneelregisseur die niet met het echte leven overweg kan; hij voert mensen uit zijn verleden op als personages in een megalomaan toneelstuk en gaat relaties aan met de actrices die zijn voormalige geliefden spelen. Soms lopen die dames zélf nog rond op de set - een nagebouwd New York in een enorme fabriekshal. Het zou zomaar een filmset kunnen zijn van een regisseur op leeftijd die zijn eigen leven verfilmt. Het zou ook allemaal fictie kunnen zijn. Of het leven van Caden Cotard in 'Synecdoche, New York' feit is of fictie, is dan ook niet van belang. In de acteursbiotoop van de fabriekshal lopen fictie en realiteit uiteindelijk naadloos in elkaar over. In dit regiedebuut stelt Kaufman zich prijzenswaardig kwetsbaar op en vergeleken met dit pretentieuze debuut lijken films als 'Being John Malkovich' en 'Eternal Sunshine of the Spotless Mind', waarvoor hij - eerder - het scenario schreef, slechts vormoefeningen. Een synecdoche is overigens een stijlfiguur waarbij een deel voor het geheel kan gelden. Of andersom, zoals in 'zielen' wanneer we 'mensen' bedoelen.

donderdag 8 september: LOST HIGHWAY (David Lynch, 1997)

Het plot: een man verdenkt zijn vrouw van vreemdgaan. De spanningen lopen op wanneer er videocassettes op de echtelijke stoep worden gevonden met beelden van hun privéleven. Op de laatste band ziet de man hoe hij zijn vrouw vermoordt. In de volgende scènes wordt hij gearresteerd en ter dood veroordeeld. Op een morgen blijkt hij echter uit zijn cel verdwenen en heeft een onbekende jongeman zijn plaats ingenomen. Deze weet van niets, maar na zijn vrijlating verandert zijn leven drastisch. We worden vanaf de eerste minuut vergast op een strakke spanningsopbouw met Freudiaanse trucs: de man die zijn vrouw verdenkt van ontrouw nadert haar van achteren in het duister en blijkt vervolgens slechts naar zijn eigen spiegelbeeld te kijken. Het is zaak dat de eindeloze mogelijkheden die dat biedt, worden ingeperkt om geloofwaardig te blijven. En dat lukt Lynch. De uitgekiende casting doet de rest. Vooral Arquette imponeert in haar rol(len). Op haar spookachtige verschijning kun je vrijwel alles projecteren: kindvrouwtje, diva, sirene, duivelin: de ideale muze voor regisseur Lynch: ze past altijd. ‘Lost Highway’ is in zekere zin een bewerking van ‘Blue Velvet’ maar gecompliceerder. Een betere film levert het niet op, maar wel een duistere thriller die van begin tot eind boeit. Lynch speelt opnieuw met Amerikaanse clichés als de burgerlijke wereld van de suburb en de droom daaraan te ontvluchten door middel van criminaliteit of vrije seks. Deze beproefde methode wordt door zijn filmische talent nieuw leven ingeblazen en verveelt niet.  LET OP: DEZE FILM DUURT BIJNA 2:30 uur  en LET OP: DEZE FILM IS ENGELS ONDERTITELD

woensdag 23 februari: 'EUROPA' (Lars von Trier, 1991)

De Deen Lars von Trier is een omstreden filmmaker. In zijn films geeft hij alles, maar hij eist ook veel. Van zijn kijkerspubliek èn van zijn acteurs. De film uit 1991 die we woensdag 23 februari gaan bekijken in Filmhuis Parklaan, zit vol zwarte humor met een zeer serieuze ondertoon. In de film - die speelt in het naoorlogse Duitsland van 1945 - wordt een sinister complot uit de doeken gedaan om de vooroorlogse orde te herstellen. Het verhaal wordt verteld aan de hand van de wat naïeve Amerikaanse pacifist Leopold Kessler (gespeeld door Jean-Marc Barr) die in de chaos van 1945 komt helpen. In schitterende ensceneringen en een prachtige, expressionistische fotografie, tussen kleur en zwart-wit in, demonstreert Von Trier zijn meesterschap. Onderga de eerste minuten van de film met de hypnotiserende stem van verteller Max von Sydow: 'You will now listen to my voice. My voice will help you, and guide you still deeper into Europa. Every time you hear my voice, with every word and every number, you will enter a still deeper layer, open, relaxed and receptive. I shall now count from one to ten. On the count of ten, you will be in Europa. I say; One, and as you focus your attention entirely on my voice you will slowly begin to relax. Two, your hands and your fingers are getting warmer and heavier. Three, the warmth is spreading through your arms, to your shoulders and your neck. Four, your feet and your legs feel heavier. Five, the warmth is spreading to the whole of your body. On six I want you to go deeper. I say; Six, and the whole of your relaxed body is beginning to sink. Seven, you go deeper and deeper and deeper. Eight, on every breath you take, you go deeper. Nine, you are floating. On the mental count of ten, you will be in Europa. Be there at ten. I say; Ten.'  Een film die u lang zal heugen. Maar na het zien kunt u wel een glas wijn gebruiken. Om 20.00 uur beginnen we met het praatje. De zaal is open om 19.30 uur.

woensdag 22 december, 'WHITE LIGHTNIN' (Dominic Murphy, 2008)

De Appalachen, West-Virginia.  Jesco White wordt geboren als zoon van de befaamde 'mountain dancer' D. Ray White. De streng gelovige D. Ray probeert zijn benzinesnuivende zoon op het rechte pad te houden door hem de traditionele tapdans bij te brengen. Tevergeefs: de jonge Jesco brengt zijn jeugd door in het ene heropvoedingskamp na het andere, terwijl zijn vader inmiddels het tragische slachtoffer wordt van een grove gewelddaad. Eenmaal volwassen trekt Jesco mountaindansend van bar naar bar, als eerbetoon aan zijn vader, maar ook om zijn innerlijke demonen onder controle te houden. Zo ontmoet hij de veel oudere Cilla, de liefde van zijn leven. Maar zijn zucht naar wraak en verlossing blijven hem parten spelen en hij zal ijzingwekkend ver gaan om beide te realiseren. 'White Lightnin' neemt je mee naar de krochten van verslaving, totale overgave en waanzin; een nachtmerrie begeleid door een bijpassende bizarre soundtrack van Hasil Adkins. Met een scenario dat werd gebaseerd op het leven van de echte Jesco White creëerde regisseur Dominic Murphy een adembenemend intens portret van deze getormenteerde 'dancing outlaw'. Zet u schrap: geen film voor Sissies. We beginnen om 20.00 uur. Zaal open: 19.30 uur.

woensdag 27 oktober: 'SOLYARIS' (Andrei Tarkovsky, 1972)

Op 27 oktober gaan we kijken naar de diepzinnige Russische film 'Solyaris' uit 1972. Het verhaal: psycholoog Kris Kelvin wordt naar een bemand ruimtestation rond de planeet Solaris gestuurd om uit te zoeken wat er gaande is met de bemanning, die mysterieus gedrag is gaan vertonen. Kris Kelvin is een gebroken man. Na de zelfmoord van zijn vrouw enkele jaren eerder, is hij er niet in geslaagd om de draad van zijn leven weer op te nemen. Wanneer Kelvin in het ruimteschip arriveert, treft hij enkel nog twee bemanningsleden aan in een variërende staat van waanzin. Beiden verschansen zich in hun hut en weigeren hem te vertellen wat er gaande is in het ruimtestation. Wanneer Kelvin die nacht gaat slapen, ontdekt hij het echter zelf: hij wordt gewekt door zijn overleden vrouw. Schijnbaar heeft de planeet Solaris de kracht om mentale beelden – herinneringen, emoties – om te zetten in realiteit. Maar deze afbeeldingen zijn uiteindelijk niet menselijk. Hoezeer ook Kelvin in het reine wil komen met zichzelf en zijn fouten uit het verleden wil goedmaken, hij staat tegenover niet meer dan een levensechte hersenschim. In sciencefiction 'Tarkovsky-style' draait het veel meer om de inwisselbaarheid van realiteit en fictie dan om technische kunststukjes. Op die manier creëert de regisseur een intrigerende, beklemmende wereld die eigenlijk gelezen moet worden als een geestelijke reis. De film is vaak omschreven als het Russische antwoord op "2001, A space odyssey" van Stanley Kubrick. Tarkovski zelf distantieerde zich echter van die vergelijking. Terecht o.i. In 2002 volgde wel weer een Amerikaanse remake van de hand van Steven Soderbergh.  De 'Solyaris' van vanavond neemt twee uur en drie kwartier in beslag. Daarom lassen we een pauze in. Wij hopen velen van u te verwelkomen bij dit briljante hoofdstuk uit het oeuvre van een van de grootste visionaire filmmakers van de 20e eeuw. Wees op tijd. Zaal open 19.30 uur.

woensdag 26 mei: ELDORADO (Bouli Lanners, 2008)

Eldorado is een Waalse roadmovie over twee randfiguren. Een niet gezochte reis van twee mensen die, totdat de film begint niets met elkaar hadden. Zij komen in elkaars universum vanwege de afwezigheid van een hond, en hun relatie - en daarmee de film - eindigt met het verschijnen van een hond. Er komt een heel verhaal aan te pas om het begin en dat eind aan elkaar te rijgen. Maar dan zijn we stapsgewijs heel veel te weten gekomen over de beide hoofdpersonen en wat hen beweegt. Knap bedacht en geconstrueerd. Was Bouli Lanners' eerste film 'Ultranova' nog voornamelijk absurdistisch, deze nieuwste film heeft daarnaast ook diepte en emoties. Het bijzondere van deze film is dat indien je enkel de tekst zou horen het een saai verhaal zou zijn en indien alleen de beelden zichtbaar waren je zou denken: waar gaat dit over? Maar juist de krachtige samenhang van dialogen en beelden zet alles in werking en geeft de - fraai gefilmde - gebeurtenissen hun betekenis. De dialogen zetten de beelden continu onder spanning en een uitgekiende muziekscore rondt dit samenspel af. Er zijn enkele ontroerende momenten die de film een verrassende diepte geven, zoals de scene in het ouderlijk huis van een van de beide hoofdpersonen waar ze uiteindelijk belanden. Maar eigenlijk nog sterker is het gegeven dat helemaal aan het einde van de film de reden en de betekenis van deze hele absurde reis helder worden. Het is geen reis; het is een therapie. Een ontmoeting van twee loners met wie we gedurende de korte tijd van hun samenzijn heel vertrouwd raken. En dat is knap. Woensdag 26 mei kun je het allemaal aanschouwen in Filmhuis Parklaan. Laat deze kans niet schieten. We beginnen om 20.00 uur.

woensdag 31 maart: KAN DOOR HUID HEEN (Esther Rots, 2009)

Deze film draait om de jonge vrouw Marieke (overtuigend vertolkt door Rifka Lodeizen), zojuist verlaten door haar vriend. Ze scheldt, drinkt, belt vage kennissen en pent het woord 'wraak' in een schrift. Als Marieke denkt, hóórt de kijker haar ook denken. Hele en halve monologues intérieurs, verspringend beeld… de afzonderlijke onderdelen van het filmidioom van Esther Rots zijn niet nieuw, maar met het geheel toont ze eigenheid. Rots (1972) die ‘Kan door huid heen’ zelf schreef, monteerde en produceerde, geldt al enkele jaren als een belofte in de Nederlandse filmwereld. Net wanneer de kijker gewend is aan die dwingende wijze van filmen, volgt de klap die de film in werking zet: Marieke wordt aangerand. Om te herstellen, vlucht ze weg uit de grote stad. Ze betrekt een vervallen boerderij in Zeeland die – en daarin is Rots overduidelijk – symbool staat voor haar geestestoestand. Marieke draagt een blauwe trui en ze verft de muren blauw. Ze trekt behangplaten van de muur, waarachter ze een donkere kruipruimte en een geweer ontdekt. Anderhalf uur in het hoofd van een beschadigde vrouw, dat is de essentie van het speelfilmdebuut ‘Kan door huid heen’ van Esther Rots. En het meest verbluffende aan haar film is de snelheid en zelfverzekerdheid waarmee de filmmaakster de kijker op die plek weet te positioneren. Twee, drie minuten heeft Rots nodig. Meer niet. Angst en paranoia worden prachtig invoelbaar gemaakt door de soms bijna op de huid filmende Rots. Rifka Lodeizen speelt de getraumatiseerde jonge vrouw, die worstelt voor zelfbehoud, op overtuigende wijze. De subjectieve verteltrant laat ruimte voor meerdere interpretaties, maar eigenlijk hoeven we Marieke helemaal niet beter te leren kennen. We moeten haar vooral voelen. Dat kan op 31 maart in Filmhuis Parklaan. We beginnen om 20.00 uur. Voordien is er koffie, na afloop een drankje.

woensdag 27 januari: WINTERSTILTE (Sonja Wyss, 2008)

Dit voorjaar besteden we in FILM en WERELD aandacht aan De Nieuwe Nederlandse Cinema. In het afgelopen jaar heeft een aantal films van jonge Nederlandse filmmaaksters en –makers het licht gezien die een ongewone kwaliteit bezitten. Tot over de grenzen hebben deze films aandacht getrokken. Daar moeten we dus bij zijn. Helaas is ‘Nothing Personal’ (najaar 2009 in Utrecht goed voor vier gouden kalveren) nog niet op DVD verkrijgbaar, maar drie andere films, ‘Winterstilte’ van Sonja Wyss, ‘Kan door huid heen’ van Esther Rots en ‘Crepuscule’ van Maartje Seyferth en Victor Nieuwenhuijs, zijn dat wel. Dus die gaan we bekijken. Op woensdag 27 januari beginnen we met het Duitstalige ‘Winterstilte’. In een ingesneeuwd bergdorp slijten een weduwe en haar vier volwassen dochters hun dagen. Hun strikte geloofsopvattingen en een al jaren durende rouw dwingen de dochters tot een leven van kuisheid. De nachtelijke verschijning van geheimzinnige ‘hertenmannen’ brengt daar verandering in… Sonja Wyss heeft de Zwitserse nationaliteit maar woont al meer dan 15 jaar in Nederland. Ze is beeldend kunstenares en maakt videofilms en installaties. Met ‘Winterstilte’ heeft zij een waar kunstwerkje afgeleverd in een met symboliek beladen sneeuwlandschap. Het Utrechtse juryrapport zegt over deze film: ’Waar veel dingen weinigzeggend zijn, zijn weinig dingen veelzeggend. (...) In ‘Winterstilte’ is het een combinatie van vorm en stilte die de film tot een haast poëtische ervaring maakt. Wonderschoon.’ We beginnen om 20:00 uur met koffie en thee. Na afloop is er frisdrank en wijn. De volgende voorstellingen van FILM en WERELD zijn op woensdag 31 maart en 26 mei.

dinsdag 24 november: LE DERNIER COMBAT (Luc Besson 1983)

Een ongebruikelijke film omdat hij geen gesproken tekst bevat. Dat is echter niet de enige reden waarom ‘Le dernier combat’, de debuutfilm uit 1983 van een 24-jarige Luc Besson, cultstatus heeft bereikt. In Bessons indringend vormgegeven postapocalyptische wereld hebben slechts weinigen het leven behouden en nog minder mensen hun menselijkheid. Een onbekend trauma heeft hen beroofd van hun spraakvermogen, zodat zij stom en niet-begrijpend zijn achtergebleven in de restanten van wat ooit was. “De man” (Pierre Jolivet) is een geïsoleerde overlevende, zwervend door de vijandige straten van een verdwenen beschaving. Hij woont in een reeds lang verlaten kantoorgebouw en verzamelt auto-onderdelen. Daarmee sleutelt hij een soort vliegtuigje in elkaar, in de hoop op die manier te ontsnappen uit zijn sombere gevangenis. Die ontsnapping zal echter weinig soulaas bieden omdat hij de ene dode stad verruilt voor de andere. ‘De man’ ontmoet zijn tegenspeler: ‘De bruut’ (Jean Reno), een gewelddadige agressor die hem naar het leven staat. Bij toeval stuit hij op een gespaarde kliniek waar hij een oude dokter aantreft die zich schuil houdt voor ‘de bruut’. De twee zoeken beschutting bij elkaar en geleidelijk ontstaat er een vriendschap. Hoewel… ook de dokter blijkt een geheim te verbergen. Deze ongewone en fascinerende film won twee belangrijke prijzen op een Frans filmfestival en verzamelde meer dan achttien prijzen op andere internationale festivals. Dit is een nieuwe voorstelling in onze serie dystopische films. Of dit naar meer smaakt, bespreken we na afloop bij een goed glas biologische wijn. De entreeprijs bedraagt 5 euro per persoon. We beginnen om 20.00 uur. Tot dinsdag 24 november in Filmhuis Parklaan.

dinsdag 27 oktober: ON THE BEACH (Stanley Kramer 1959)

Nine eleven: inmiddels een magisch begrip in ons collectieve bewustzijn. In de nasleep van die ingrijpende gebeurtenis bloeit een al langer bestaande cinematografische onderstroom als nimmer tevoren: de ‘dystopische’ cinema. Dystopie is het tegenovergestelde van utopie: pessimistische projecties vanuit het heden op de toekomst. Dat is een bestudering waard. In FILM en WERELD gaan we de komende maanden - afgewisseld met andere films - deze ‘dystopische’ cinema nader verkennen. Op 27 oktober besteden we aandacht aan een mijlpaal binnen het genre: ‘On the beach’ van Stanley Kramer. Deze vijftig jaar oude film heeft uit een oogpunt van duistere toekomstverwachtingen nog niets ingeboet aan actualiteit. De atoomoorlog heeft gewoed. Niemand heeft gewonnen. Dood en verslagenheid hebben bezit genomen van de aarde. De nucleaire fall-out heeft delen van Australië (de ‘beach’ uit de titel) nog niet bereikt. Ook de bemanning van de onderzeeër Sawfish heeft de nucleaire catastrofe overleefd. De bemanning onderneemt nog één keer een tocht naar het noordelijk halfrond om het stralingsniveau te meten. Zij keren terug met slechte berichten: de radioactieve wolk nadert en de uitwerking zal onontkoombaar zijn. De laatste uren zijn gekomen en ieder biedt op zijn eigen manier het hoofd aan het naderende einde. De een verwezenlijkt zijn levenslange wensdroom, de ander vindt liefde. ‘On the beach’ is een aangrijpende film die aanzet tot nadenken en die nog lang in je hoofd blijft zitten. We beginnen om 20:00 uur. In filmhuis Parklaan. Voor die tijd is er koffie, na afloop praten we na met een glas van het een of ander.

29 september: IN WEITER FERNE SO NAH! (Wim Wenders 1993)

Deze film is een vervolg op Wenders’ bekendere film ‘Der Himmel über Berlin’ (1987). Ook deze nieuwe film volgt een groep engelen - vertolkt door Otto Sander, Bruno Ganz en Nastassja Kinski - die toezien op het leven van gewone stervelingen in de Duitse hoofdstad. Het grote verschil tussen beide films schuilt in het jaar van productie: de eerste speelt vóór de val van de muur, deze tweede erna. De letterlijke wereld van verschil die dit maakt, werkt Wenders gedetailleerd en met veel gevoel voor de historie uit. De recente Duitse geschiedenis komt in prachtige metaforen voorbij. De film biedt (net als Der Himmel über Berlin) een heel realistisch beeld van het leven van alledag in de Duitse hoofdstad, zonder de loodzware geschiedenis te verzwijgen. Knap gedaan. Maar om de film echt te kunnen waarderen heb je wel belangstelling voor Duitsland nodig en in de tweede plaats affiniteit met de stijl van Wim Wenders. Critici hebben de film als langdradig en ook wel warrig gekwalificeerd. Inderdaad lopen er verschillende verhaallijnen door elkaar, maar Wenders slaagt er wel degelijk in om een betoog neer te zetten, dat in essentie een pleidooi is voor een humanere samenleving en tolerantie - helemaal passend bij de opvattingen en de mentaliteit die hebben geleid tot de hereniging van deze stad, eens de frontlinie van de Koude Oorlog. Trouwens, nu we het daar toch over hebben: niemand minder dan Michail Gorbatschov treedt op in deze productie. Lou Reed is ook special guest. Kortom: een poëtische film die ongetwijfeld aanleiding geeft voor goede gesprekken na afloop. Dit is de eerste voorstelling in de nieuwe locatie: filmhuis Parklaan in de Parklaankerk. Een kaartje kost € 5 per persoon. Het programma begint om 20.00 uur met een korte inleiding; voordien is er koffie. Na afloop is er een glaasje van het een en ander.

25 AUGUSTUS: THE NOAH (DANIEL BOURLA 1974)

Dinsdagavond 25 augustus vervolgt FILM en WERELD zijn speurtocht naar onbekende en belangwekkende films in het najaarsseizoen met de film ‘The Noah’ van Daniel Bourla uit 1974. Noah, magistraal vertolkt door Robert Strauss, is de enige overlevende op onze planeet na een nucleaire holocaust. Hij tracht het hoofd te bieden aan zijn nieuwe werkelijkheid door stukje bij beetje een denkbeeldige beschaving te creëren, een reconstructie gebaseerd op zijn eigen herinneringen, zijn angsten en zijn obsessies. Deze illusie zal hem tenslotte de ultieme eenzaamheid en machteloosheid onder ogen doen zien. Geen vrolijk stemmende film maar wel een werk dat aanzet tot nadenken. Deze verloren gewaande klassieker gaan we zien in een geremasterde kopie van de onlangs opgedoken originele 35 mm zwart/wit negatieven. De film duurt één uur en drie kwartier en is niet ondertiteld. We beginnen gewoontegetrouw om 20:30 uur. Tot de 25e augustus bij FILM en WERELD. En intussen fijne zomermaanden toegewenst.

12 MEI 2009: DAMNATION (KÁRHOZAT) - BELA TARR - 1987

Na de succesvolle avond met ‘Werckmeister Harmoniak’ van de Hongaarse cultfilmer Bela Tarr vertoont FILM en WERELD op dinsdag 12 mei Tarr’s eerdere, van regen en modder doordrenkte meesterwerk Damnation uit 1987. Het openingsshot van Damnation geeft aan dat we alles behalve een conventionele film te zien zullen krijgen. De camera is achter hoofdpersoon Karrer’s hoofd geplaatst terwijl hij (en dus ook wij) minutenlang naar buiten staat te kijken naar de kabelbaan die korven met steenkool transporteert. Onderwijl horen we niets anders dan het geluid van de draaiende kabel. De werkloze Karrer leeft teruggetrokken in een grauwe industriële omgeving. Zijn avonden brengt hij door in de Titanik Bar, waar hij verliefd naar de zangeres staart. Wie goed wil kijken, ziet in deze film het menselijk bestaan uitgebeend tot op het bot. Kale, melancholieke en aangrijpende cinema over het naderende einde van het communisme. In de woorden van Tarr zelf: ´Karhozat is een monument voor de onmogelijkheid van het leven, de onmacht van de mens.´ Grijzen en schaduwen verlenen deze film een bijna abstracte schoonheid. De werken van Tarr worden geprezen en verguisd om hun sombere, donkere, statische beelden van verlaten dorpen en steden. Voor de liefhebber is er een dubbel-dvd te koop met Werckmeister Harmoniak èn Damnation, uitgebracht door Artificial Eye. Damnation duurt twee uur; we beginnen gewoon om 20.30 uur met koffie. Na de film praten we na met een glas wijn.

DINSDAG 14 APRIL 2009: ON THE SILVER GLOBE (NA SREBRNYM GLOBIE) - ANDRZEJ ZULAWSKI - 1987

We vervolgen onze serie dystopische films met de moeder van alle dystopieën: “On the Silver Globe’ van Andrzej Zulawski uit 1987. ‘Een van de meest verbazingwekkende buitenissigheden uit de filmgeschiedenis en de meest intimiderende kunstfilm die je ooit zult zien.’ Ziehier het commentaar van de filmrecensent Michael Atkinson van het blad Film Comment over deze in beslag genomen science-fiction vertelling van de Poolse filmmaker Zulawski. Het Poolse ministerie van Cultuur brak in 1978 de productie van ‘On the silver globe’ ruw af. Tot het uitbreken van de Poolse lente in 1986 - toen Zulawski er in slaagde om het behouden materiaal tot een enigszins samenhangend geheel te maken - bleef deze film tegelijkertijd zijn bekendste èn zijn meest obscure werk, dat vooral ondergronds en in alternatieve circuits rouleerde. In deze surrealistische en ontregelende cultfilm start een groepje ruimtereizigers een kolonie op een ander hemellichaam. Als de volwassenen uitsterven valt hun nageslacht nadien terug in een primitievere levensvorm en creëert zijn eigen mythes, godheden en sociale gelaagdheid. Jaren later arriveert er van de aarde een onderzoeker; deze wordt door hen binnengehaald als de messias. Maar dat weet geen stand te houden - met alle dramatische gevolgen van dien. Gelet op de duur van de film (tweeëneenhalf uur) beginnen we deze keer om 20.00 uur! Eerst is er koffie, na afloop praten we na met een glas wijn. Maar bereid je voor: het wordt geen makkelijke avond.

17 MAART: THE MATRIX (A. en L. WACHOWSKI 1999)

Op dinsdag 17 maart vertoont FILM en WERELD de verbeeldingsrijke en invloedrijke film ‘The Matrix’ van de gebroeders Andy en Larry Wachowski uit 1999. Invloedrijk omdat deze film de aanzet vormde voor een hele stroming van ‘cyberfilms’ waarin de alledaagse werkelijkheid zoals wij die kennen fundamenteel ter discussie wordt gesteld. Dat dit zo’n vruchtbaar thema is gebleken zegt veel over het huidige tijdsgewricht. Wellicht is er nog een tweede element aan The Matrix dat heeft bijgedragen aan het wereldwijde succes van deze film en dat is het ‘dystopische’ karakter ervan. Dystopie is het tegenovergestelde van utopie. Het gaat daarbij om inktzwarte projecties vanuit het heden op de toekomst. En als dat ook een kenmerk is van deze tijd dan kunnen we ons terecht zorgen maken. The Matrix is onmiskenbaar een snelle, kinky actiefilm, maar anders dan veel andere – aan de oppervlakte – vergelijkbare producten, werd al snel de diepgang en de filosofische betekenis van deze film herkend en gewaardeerd. In tal van wetenschappelijke verhandelingen wordt gerefereerd aan The Matrix en de impact ervan is door sommigen zelfs vergeleken met het werk van Plato. Kortom: na het aanschouwen van The Matrix valt er wel wat te bediscussiëren! Hopelijk gaan we dat ook – van harte – doen op dinsdagavond 17 maart. We beginnen om 20:30 uur met koffie en een praatje. Na de film praten we door bij een glaasje wijn.